เคยเจอสถานการณ์น่าอึดอัดแบบนี้ไหมครับ? ฝ่ายขายรับออเดอร์ลูกค้ามาด้วยความมั่นใจ บอกว่า “อีก 7 วันได้ของแน่นอน!” แต่พอใบสั่งผลิตถูกส่งไปถึงโรงงาน หัวหน้าช่างกลับส่ายหน้าแล้วบอกว่า “ทำไม่ทันครับพี่ เครื่องจักรไม่ว่าง วัตถุดิบมาไม่ครบ!”
สุดท้าย… คุณต้องเป็นคนโทรไปขอโทษลูกค้า เลื่อนส่งของ โดนค่าปรับ และที่เจ็บปวดที่สุดคือ “เสียเครดิต” ที่สั่งสมมานาน
ถ้าเหตุการณ์นี้เกิดขึ้นซ้ำซาก อย่าเพิ่งโทษว่าพนักงานขี้เกียจ หรือเครื่องจักรไม่พอครับ เพราะศัตรูตัวจริงที่ทำให้งานสะดุดมักจะซ่อนอยู่เงียบๆ ในไลน์ผลิตของคุณ มันมีชื่อเรียกว่า “คอขวด” (Bottleneck) ครับ
วันนี้เราจะไปเจาะลึกกันว่า “คอขวด” คืออะไร จะหามันเจอได้อย่างไร และจะแก้มันให้หายขาดได้อย่างไร เพื่อให้โรงงานของคุณส่งของได้ตรงเวลา 100% ครับ
คอขวด (Bottleneck) คืออะไร? ฆาตกรเงียบในโรงงาน
ลองจินตนาการถึง “ถนน 4 เลน” ที่รถวิ่งมาอย่างเร็ว แต่จู่ๆ ถนนถูกบีบให้เหลือแค่ “1 เลน” เพื่อข้ามสะพาน… เกิดอะไรขึ้นครับ? ถูกต้องครับ! รถติดยาวเหยียดตกขอบสะพาน ส่วนถนนหลังสะพานกลับโล่งโจ้งไม่มีรถวิ่ง
ในโรงงานก็เช่นกันครับ หากกระบวนการผลิตของคุณมี 5 ขั้นตอน
- ตัด (เร็ว)
- กลึง (เร็ว)
- พ่นสี (ช้า) <— นี่คือคอขวด
- ประกอบ (เร็ว)
- แพ็กของ (เร็ว)
ต่อให้ขั้นตอนที่ 1, 2, 4, 5 จะทำงานเร็วแค่ไหน สุดท้ายผลผลิตรวมของโรงงาน (Output) จะถูกกำหนดโดยความเร็วของ “ขั้นตอนที่ 3” เท่านั้นครับ ยิ่งคุณไปเร่งขั้นตอนอื่น ของก็จะยิ่งไป “กองพะเนิน” (WIP Pile-up) รอคิวหน้าห้องพ่นสี เงินจม พื้นที่เต็ม แต่ของไม่ออก!
3 สัญญาณเตือนว่าโรงงานคุณกำลังมี “คอขวด”
ก่อนจะไปแก้ ต้องรู้ก่อนว่ามันซ่อนอยู่ตรงไหน ลองสังเกต 3 อาการนี้ครับ:
- มีของกองรอหน้าเครื่องจักรใดเครื่องจักรหนึ่งเยอะผิดปกติ: ในขณะที่เครื่องอื่นแทบไม่มีของรอเลย
- พนักงานบางแผนกนั่งว่างงาน: เพราะงานจากแผนกก่อนหน้าส่งมาให้ไม่ทัน (Starvation)
- ต้องทำ OT แผนกเดิมซ้ำๆ: ในขณะที่แผนกอื่นกลับบ้านตรงเวลา
💡 Tip: ถ้าคุณมองด้วยตาเปล่าไม่ทัน ลองใช้ตัวช่วยเก็บข้อมูลการผลิตแบบ Real-time จาก [PlanetOne ระบบ ERP เพื่อการบริหารผลิต] ที่จะโชว์กราฟให้เห็นเลยว่าจุดไหนที่กราฟแดงเถือกและทำให้งานช้าครับ