เคยเจอปัญหานี้ไหมครับ? ปิดงบปลายเดือนทีไร ตัวเลขกำไรสุทธิมันน้อยกว่าที่คิดไว้จนน่าใจหาย ทั้งที่ออเดอร์ก็เข้าตลอด เครื่องจักรก็เดินเต็มกำลัง แต่ทำไมกระแสเงินสดกลับฝืดเคือง?

ถ้าคุณกำลังพยักหน้า… สาเหตุอาจไม่ได้อยู่ที่ “ยอดขาย” แต่อยู่ที่ “วิธีคำนวณต้นทุน” ครับ

ผู้ประกอบการโรงงานหลายท่าน (โดยเฉพาะ SMEs) ยังคงใช้สูตรคำนวณต้นทุนแบบ “กะประมาณ” หรือใช้ Excel บวก-ลบแบบพื้นฐาน ซึ่งวิธีเหล่านี้อาจใช้ได้ในวันที่เราผลิตสินค้าน้อยๆ แต่เมื่อธุรกิจโตขึ้น ความซับซ้อนของการผลิตจะทำให้ตัวเลขเหล่านั้นกลายเป็น “กับดัก” ที่พาคุณขาดทุนโดยไม่รู้ตัว

วันนี้ผมจะพาไปเจาะลึก 3 ความผิดพลาดเรื่องต้นทุน ที่ทำให้โรงงานส่วนใหญ่ “ขายดีจนเจ๊ง”

---

1. มองข้าม “ต้นทุนแฝง” (Hidden Overhead Costs)

นี่คือหลุมพรางที่ใหญ่ที่สุดครับ หลายคนคิดต้นทุนสินค้าโดยดูแค่:

• ค่าวัตถุดิบ (Direct Material)
• ค่าแรงคนงาน (Direct Labor)

แล้วจบแค่นั้น! แต่ในความเป็นจริง โรงงานมี “ค่าโสหุ้ย” (Overhead) อีกมหาศาลที่ต้องถูกนำมาหารเป็นต้นทุนต่อชิ้นด้วย เช่น:

• ค่าเสื่อมราคาเครื่องจักร: ทุกครั้งที่เครื่องเดิน มันมีความสึกหรอ
• ค่าไฟฟ้า/ค่าน้ำ: ในกระบวนการผลิต
• ค่าเสียเวลา (Downtime/Setup Time): เวลาที่ช่างใช้ตั้งเครื่องจักร 30 นาทีก่อนผลิต นั่นคือต้นทุนค่าแรงที่ไม่ได้เนื้องาน

✅ ผลกระทบ: คุณอาจตั้งราคาขายที่ 100 บาท เพราะคิดว่าทุนคือ 80 บาท แต่ถ้ารวมต้นทุนแฝงจริงๆ ทุนอาจจะปาไป 95 บาทแล้ว เท่ากับว่าคุณเหนื่อยแทบตายเพื่อกำไรแค่ 5 บาท (หรืออาจขาดทุนถ้าเจอของเสีย)

---

2. กับดักของการ “คำนวณต้นทุนย้อนหลัง” (Actual Costing Trap)

โรงงานที่ใช้ระบบบัญชีแบบดั้งเดิม มักจะรู้ต้นทุนจริงก็ต่อเมื่อ “สิ้นเดือน” (เมื่อบิลค่าไฟมา หรือเมื่อปิดรอบบัญชี)

ลองจินตนาการดูนะครับ… สมมติว่าวันที่ 5 วัตถุดิบราคาขึ้น หรือเครื่องจักรเสียจนต้องเดินเครื่องล่วงเวลา (OT) แต่คุณไม่รู้ตัวเลขนี้ทันที คุณยังคงขายสินค้าในราคาเดิมไปจนถึงวันที่ 30

✅ ผลกระทบ: กว่าจะรู้ตัวว่าต้นทุนพุ่งสูงขึ้น คุณก็ขายของขาดทุนไปแล้วถึง 25 วันเต็มๆ! นี่คือเหตุผลที่โรงงานยุคใหม่ต้องรู้ต้นทุนแบบ Real-time ครับ

💡 Tip: ถ้าไม่อยากรอปิดงบสิ้นเดือน ลองดูตัวช่วยคำนวณต้นทุนการผลิตแบบ Real-time จาก [PlanetOne ระบบ ERP สำหรับอุตสาหกรรมการผลิต] ที่ช่วยให้คุณเห็นกำไร-ขาดทุนได้ทันทีที่จบ Job ครับ

---

3. เหมารวมต้นทุนแบบ “หารยาว” (Average Costing Mistake)

ถ้าโรงงานของคุณรับงานแบบ Made to Order (ผลิตตามสั่ง) แต่ดันใช้วิธีคำนวณต้นทุนแบบหารเฉลี่ยเท่ากันหมด คุณกำลังทำผิดมหันต์ครับ!

• งาน A: สั่งผลิตเยอะ แบบมาตรฐาน ใช้เวลาตั้งเครื่องน้อย = ต้นทุนต่ำ
• งาน B: สั่งผลิตน้อย แบบพิเศษ ใช้เวลาตั้งเครื่องนาน = ต้นทุนสูง

ถ้าคุณเอาต้นทุนมารวมกันแล้วหารสอง… คุณจะตั้งราคางาน B ต่ำเกินจริง (ขาดทุน) และตั้งราคางาน A แพงเกินจริง (จนลูกค้าหนีไปหาคู่แข่ง)

✅ ผลกระทบ: คุณจะดึงดูดแต่ลูกค้าที่ให้งานยากๆ (แต่กำไรน้อย) เข้ามาในโรงงาน ส่วนงานง่ายๆ ที่กำไรดีจะหลุดมือไปหมด

บทสรุป

การรู้ต้นทุนที่แม่นยำ 100% ไม่ใช่แค่เรื่องทางบัญชี แต่คือ “อาวุธ” ในการแข่งขันครับ หากคุณรู้ต้นทุนจริง คุณจะกล้าลดราคาเพื่อสู้คู่แข่งในสินค้าที่ต้นทุนต่ำ และกล้าปฏิเสธงานที่ทำแล้วไม่คุ้มค่าเหนื่อย

อย่าปล่อยให้ “ความไม่รู้” กัดกินกำไรของคุณอีกต่อไปครับ

เคยไหม? ยอดขายพุ่งกระฉูด ออเดอร์ล้นมือ แต่พอปิดงบสิ้นเดือนกลับพบว่า “กำไรบางเฉียบ” หรือเผลอๆ อาจถึงขั้นขาดทุน ปัญหาเหล่านี้มักไม่ได้เกิดจากการขายไม่ดี แต่เกิดจาก “การคำนวณต้นทุนการผลิต” (Production Cost) ที่ไม่ครอบคลุมและไม่แม่นยำ ทำให้เกิดภาวะต้นทุนบานปลายโดยไม่รู้ตัว

บทความนี้จะพาผู้ประกอบการและโรงงานไปเจาะลึกวิธีคำนวณต้นทุนที่ถูกต้อง เพื่ออุดรอยรั่วทางการเงินและกู้กำไรคืนมาให้ธุรกิจของคุณ

ทำไม “ต้นทุนการผลิต” ถึงสำคัญกว่าที่คุณคิด?

การรู้ตัวเลขต้นทุนที่แท้จริงไม่ใช่แค่เรื่องทางบัญชี แต่คือ “หัวใจของการตั้งราคาขาย” หากคุณคำนวณต้นทุนต่ำกว่าความเป็นจริง คุณจะตั้งราคาขายถูกเกินไป ทำให้ยิ่งขายยิ่งเข้าเนื้อ ในทางกลับกัน หากคำนวณสูงเกินไป คุณจะเสียความสามารถในการแข่งขัน

องค์ประกอบหลัก 3 ส่วนของต้นทุนการผลิต (Cost Components)

เพื่อให้คำนวณได้แม่นยำ คุณต้องแยกแยะโครงสร้างต้นทุนให้ออก โดยหลักการสากลจะแบ่งเป็น 3 ส่วน คือ:

1. วัตถุดิบทางตรง (Direct Material – DM)

คือ วัสดุทุกอย่างที่เป็นส่วนประกอบหลักของสินค้าที่สามารถระบุและวัดปริมาณได้ชัดเจน

• ตัวอย่าง: ไม้สำหรับทำโต๊ะ, ผ้าสำหรับตัดเย็บเสื้อ, เม็ดพลาสติกสำหรับขึ้นรูปชิ้นงาน
• จุดที่มักพลาด: ลืมคำนวณส่วนสูญเสีย (Waste) หรือเศษวัสดุเหลือทิ้งที่เกิดจากการผลิต

2. ค่าแรงงานทางตรง (Direct Labor – DL)

คือ ค่าจ้างของพนักงานที่มีส่วนร่วมโดยตรงในการเปลี่ยนวัตถุดิบให้เป็นสินค้า

• ตัวอย่าง: เงินเดือนพนักงานฝ่ายผลิต, ค่าจ้างคนคุมเครื่องจักร, ค่าล่วงเวลา (OT) ของฝ่ายผลิต
• จุดที่มักพลาด: นำเงินเดือนของผู้จัดการโรงงาน หรือ รปภ. มารวมในส่วนนี้ (ซึ่งจริงๆ แล้วควรไปอยู่ในข้อ 3)

3. ค่าใช้จ่ายในการผลิต หรือ โสหุ้ย (Manufacturing Overhead – OH)

นี่คือ “ตัวการสำคัญ” ที่ทำให้ต้นทุนบานปลาย เพราะเป็นค่าใช้จ่ายแฝงที่ไม่ได้ติดไปกับตัวสินค้าโดยตรง แต่จำเป็นต้องจ่ายเพื่อให้โรงงานดำเนินต่อไปได้

• ตัวอย่าง: ค่าไฟฟ้าโรงงาน, ค่าน้ำมันเครื่องจักร, ค่าเสื่อมราคาเครื่องจักร, เงินเดือนหัวหน้างาน, ค่าเช่าโรงงาน
• จุดที่มักพลาด: มักถูกประเมินต่ำเกินไป หรือลืมนำมาหารเฉลี่ยต่อหน่วยสินค้า

---

สูตรคำนวณต้นทุนการผลิต (แบบเข้าใจง่าย)

เมื่อรวบรวมข้อมูลทั้ง 3 ส่วนได้แล้ว ให้นำมาเข้าสูตรดังนี้:

ต้นทุนการผลิตรวม = วัตถุดิบทางตรง (DM) + ค่าแรงทางตรง (DL) + ค่าใช้จ่ายในการผลิต (OH)

และหากต้องการหาต้นทุนต่อชิ้น เพื่อนำไปตั้งราคาขาย:

ต้นทุนต่อหน่วย = ต้นทุนการผลิตรวม ÷ จำนวนสินค้าที่ผลิตได้

ตัวอย่างการคำนวณ

สมมติคุณผลิตเก้าอี้ 1,000 ตัว

• ค่าไม้และน็อต (DM): 100,000 บาท
• ค่าแรงช่างไม้ (DL): 50,000 บาท
• ค่าไฟ+ค่าเช่า+ค่าเสื่อม (OH): 30,000 บาท

ต้นทุนรวม = 100,000 + 50,000 + 30,000 = 180,000 บาท ต้นทุนต่อตัว = 180,000 ÷ 1,000 = 180 บาท/ตัว

(หมายเหตุ: หากคุณตั้งราคาขายที่ 200 บาท คุณจะได้กำไรขั้นต้น 20 บาท/ตัว แต่ถ้าคุณลืมคิดค่าโสหุ้ย 30,000 บาท คุณอาจเข้าใจผิดว่าต้นทุนคือ 150 บาท และเผลอไปลดราคาขายแข่งกับคู่แข่งจนขาดทุนได้)

---

3 กลยุทธ์แก้ปัญหา “ต้นทุนบานปลาย” อย่างยั่งยืน

เมื่อรู้วิธีคำนวณแล้ว ขั้นต่อไปคือการควบคุม:

1. ลดของเสีย (Reduce Waste): ทุกครั้งที่มีการผลิตเสีย (Defect) คือการทิ้งเงินต้นทุนวัตถุดิบและค่าแรงไปฟรีๆ การนำระบบ QC หรือ Lean Manufacturing มาใช้จะช่วยลดต้นทุนส่วนนี้ได้มหาศาล
2. จัดการสต็อกวัตถุดิบ (Inventory Management): อย่าตุนของมากเกินความจำเป็น (Overstock) เพราะจะมีต้นทุนจม (Sunk Cost) และค่าดูแลรักษา
3. ใช้เทคโนโลยีช่วยคำนวณ: การใช้โปรแกรมบัญชี หรือระบบ ERP (Enterprise Resource Planning) จะช่วยให้คุณเห็นตัวเลขต้นทุนแบบ Real-time แม่นยำกว่าการจดใส่กระดาษหรือ Excel และช่วยปันส่วนค่าใช้จ่าย (Overhead Allocation) ได้อย่างถูกต้อง

สรุป

การคำนวณ ต้นทุนการผลิต ที่แม่นยำ คือก้าวแรกของการสร้างกำไรที่ยั่งยืน อย่าปล่อยให้ค่าใช้จ่ายแฝงหรือการคำนวณแบบกะประมาณมาเป็นตัวฉุดรั้งธุรกิจของคุณ เริ่มต้นตรวจสอบโครงสร้างต้นทุนวันนี้ เพื่อให้คุณสามารถตั้งราคาได้อย่างมั่นใจและแข่งขันได้ในตลาด

ในยุคที่การแข่งขันทางอุตสาหกรรมเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง โรงงานผลิตในประเทศไทยต้องเผชิญกับปัญหาหลากหลาย ตั้งแต่การบริหารจัดการข้อมูลที่ซับซ้อน ต้นทุนที่เพิ่มขึ้น ไปจนถึงความล่าช้าในการผลิตและส่งมอบสินค้า
ระบบ ERP (Enterprise Resource Planning) จึงกลายเป็นหัวใจสำคัญที่ช่วยให้โรงงานไทย “ก้าวข้ามปัญหา” เหล่านี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ พร้อมยกระดับสู่ โรงงานอัจฉริยะ (Smart Factory) อย่างแท้จริง

---

ปัญหาหลักที่โรงงานไทยกำลังเผชิญ

1. ข้อมูลกระจัดกระจาย
   • หลายโรงงานยังคงใช้ Excel หรือระบบแยกส่วนในการบริหาร ทำให้ข้อมูลไม่สัมพันธ์กันและเกิดความผิดพลาดในการตัดสินใจ
2. ต้นทุนการผลิตที่ควบคุมยาก
   • ไม่มีภาพรวมของวัตถุดิบ แรงงาน และต้นทุนที่ใช้จริง ทำให้ยากต่อการวางแผนต้นทุนและการกำหนดราคาขาย
3. การบริหารสต๊อกที่ไม่มีประสิทธิภาพ
   • สต๊อกขาดเกิน เก็บของล้นคลัง หรือขาดวัตถุดิบในช่วงสำคัญ เป็นปัญหาที่ส่งผลต่อการผลิตโดยตรง
4. การติดตามการผลิตที่ไม่แม่นยำ
   • ขาดระบบติดตามสถานะการผลิตแบบเรียลไทม์ ทำให้เกิดความล่าช้าและควบคุมคุณภาพได้ยาก

---

ERP ช่วยแก้ปัญหาอย่างไร?

ระบบ ERP รวมทุกกระบวนการสำคัญของโรงงานเข้าไว้ในระบบเดียว ตั้งแต่การวางแผนการผลิต จัดซื้อ คลังสินค้า ไปจนถึงบัญชีและการเงิน
ข้อดีที่เห็นได้ชัด ได้แก่:

• ✅ ข้อมูลรวมศูนย์ เห็นภาพรวมทั้งองค์กรในระบบเดียว
• ✅ ลดต้นทุนอย่างเป็นระบบ จากการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงลึกแบบเรียลไทม์
• ✅ บริหารวัตถุดิบแม่นยำ ลดของเสีย ลดปัญหาสต๊อกขาดเกิน
• ✅ วางแผนการผลิตอัตโนมัติ (MRP) เพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและการจัดสรรทรัพยากร
• ✅ สนับสนุนการเติบโตสู่ Smart Factory ด้วยการเชื่อมต่อ IoT, Barcode, RFID และระบบอัตโนมัติอื่นๆ

---

ก้าวสู่โรงงานอัจฉริยะ (Smart Factory) ได้อย่างไร?

ERP ไม่ได้เป็นเพียงแค่ “ระบบจัดการหลังบ้าน” อีกต่อไป แต่คือเครื่องมือขับเคลื่อนธุรกิจให้เปลี่ยนผ่านสู่ โรงงานยุคใหม่
โดยการผสานกับเทคโนโลยี เช่น:

• Internet of Things (IoT) – เก็บข้อมูลจากเครื่องจักรโดยอัตโนมัติ
• Machine Learning / AI – วิเคราะห์ข้อมูลการผลิตเพื่อคาดการณ์และปรับปรุงกระบวนการ
• Automation Integration – ควบคุมเครื่องจักรจากระบบ ERP โดยตรง

---

สรุป

ระบบ ERP ไม่ใช่แค่ทางเลือก แต่คือโอกาส สำหรับโรงงานไทยที่ต้องการลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพ และเติบโตอย่างยั่งยืนในยุคอุตสาหกรรม 4.0
การเริ่มต้นอาจดูซับซ้อน แต่เมื่อเดินหน้าแล้ว โรงงานจะมีเครื่องมือที่ช่วยบริหารธุรกิจอย่างชาญฉลาด และพร้อมแข่งขันในตลาดโลกอย่างแท้จริง

พร้อมหรือยังที่จะยกระดับโรงงานของคุณให้กลายเป็น Smart Factory?
ติดต่อ BRID Systems เพื่อขอคำปรึกษาฟรีวันนี้!

---