ERP จัดการสต็อก

ในวงการอุตสาหกรรมการผลิต มี “ภัยเงียบ” อย่างหนึ่งที่คอยกัดกินกำไรของโรงงานโดยที่เจ้าของกิจการหลายคนอาจไม่ทันรู้ตัว นั่นคือ “Dead Stock” (สินค้าตาย) หรือสินค้าที่นอนนิ่งอยู่ในโกดังเป็นเวลานานจนเสื่อมสภาพ ตกรุ่น หรือขายไม่ออก

สำหรับโรงงานยุคใหม่ การปล่อยให้มี Dead Stock ไม่ใช่แค่เรื่องของพื้นที่จัดเก็บที่เสียไป แต่มันหมายถึง “เงินทุนจม” (Sunk Cost) ที่ควรจะนำไปหมุนเวียนเพื่อสร้างกำไร บทความนี้จะพาคุณไปเจาะลึกเทคนิคการบริหารคลังสินค้า เพื่อขจัด Dead Stock ให้อยู่หมัด และเปลี่ยนโรงงานของคุณให้เป็น Smart Factory อย่างเต็มตัว

Dead Stock คืออะไร? ทำไมโรงงานต้องกลัว?

Dead Stock คือ วัตถุดิบ (Raw Materials), งานระหว่างผลิต (WIP), หรือสินค้าสำเร็จรูป (Finished Goods) ที่ไม่มีการเคลื่อนไหว ไม่มีการเบิกใช้ หรือขายไม่ได้เป็นเวลานาน (โดยปกติมักเกิน 6-12 เดือน ขึ้นอยู่กับประเภทธุรกิจ)

ผลกระทบร้ายแรงจาก Dead Stock:

• ขาดสภาพคล่องทางการเงิน: เงินทุนถูกแช่แข็งอยู่ในรูปของสินค้าที่เปลี่ยนเป็นเงินสดไม่ได้
• ต้นทุนแฝงพุ่ง (Carrying Cost): ต้องเสียค่าเช่าที่ ค่าไฟ ค่าคนดูแล และค่าเสียโอกาส
• สินค้าเสื่อมสภาพ: ยิ่งเก็บนาน สินค้าอาจหมดอายุ สนิมขึ้น หรือล้าสมัยจนต้องทิ้งเป็นขยะ (Write-off)

---

5 เทคนิคบริหารจัดการ Dead Stock ฉบับโรงงานยุคใหม่

เพื่อป้องกันไม่ให้โรงงานของคุณกลายเป็นสุสานเก็บของเก่า นี่คือกลยุทธ์การบริหารจัดการที่คุณสามารถนำไปปรับใช้ได้ทันที:

1. ใช้หลักการ ABC Analysis แยกเกรดสินค้าให้ชัดเจน

อย่าดูแลสินค้าทุกตัวเท่ากัน! หลักการ ABC Analysis จะช่วยแบ่งประเภทสินค้าตามมูลค่าและความสำคัญ:

• กลุ่ม A (High Value): สินค้าที่มีมูลค่าสูงแต่ปริมาณน้อย ต้องดูแลอย่างใกล้ชิด ตรวจสอบสต็อกถี่ที่สุด เพื่อไม่ให้จมทุน
• กลุ่ม B (Medium Value): สินค้ามูลค่าปานกลาง ตรวจสอบตามรอบปกติ
• กลุ่ม C (Low Value): สินค้ามูลค่าต่ำแต่ปริมาณมาก (เช่น น็อต สกรู) กลุ่มนี้มักกลายเป็น Dead Stock ได้ง่ายเพราะคนมักละเลย

2. แม่นยำเรื่อง Demand Forecasting (การพยากรณ์ความต้องการ)

โรงงานยุคเก่ามักผลิตตามความรู้สึก (Gut Feeling) แต่โรงงานยุคใหม่ต้องผลิตตาม Data

• วิเคราะห์ประวัติการขายย้อนหลัง (Historical Data) เทียบกับช่วงเวลา (Seasonality)
• คุยกับทีมขายและการตลาดอย่างสม่ำเสมอ เพื่อวางแผนการผลิตให้ตรงกับยอดคำสั่งซื้อจริง
• การพยากรณ์ที่แม่นยำจะช่วยลดการสั่งซื้อวัตถุดิบเกินความจำเป็น (Overstocking) ตั้งแต่ต้นทาง

3. ใช้ระบบ First-In, First-Out (FIFO) อย่างเคร่งครัด

กฎเหล็กของการบริหารคลังสินค้าคือ “เข้าก่อน ออกก่อน”

• ตรวจสอบการจัดวางสินค้าในโกดัง ให้สินค้าล็อตเก่าอยู่ด้านหน้าพร้อมหยิบใช้
• สำหรับสินค้าที่มีวันหมดอายุ (Shelf Life) หรือสินค้าเทคโนโลยีที่ตกรุ่นเร็ว วิธีนี้จะช่วยป้องกันการเกิด Dead Stock ได้ดีที่สุด

4. กำหนดจุด Reorder Point และ Safety Stock ให้เหมาะสม

การมีของเยอะเกินไปคือต้นเหตุของ Dead Stock แต่การมีของน้อยไปก็ทำให้เสียโอกาสขาย ดังนั้นต้องหาจุดสมดุล:

• Reorder Point: จุดสั่งซื้อเพิ่มเมื่อสต็อกลดลงถึงระดับที่กำหนด
• Safety Stock: สินค้าสำรองเผื่อฉุกเฉิน
• เคล็ดลับ: อย่าตั้ง Safety Stock สูงเกินความจำเป็น โดยเฉพาะกับสินค้ากลุ่ม Slow Moving

5. เปลี่ยนมาใช้เทคโนโลยี ERP บริหารจัดการ

การใช้ Excel หรือการจดบันทึกด้วยมือ (Manual) มีโอกาสผิดพลาดสูงและไม่เป็น Real-time ทำให้คุณไม่รู้ตัวว่ามี Dead Stock สะสมอยู่เท่าไหร่

ระบบ ERP (Enterprise Resource Planning) เข้ามาช่วยแก้ปัญหานี้โดยเฉพาะ:

• Real-time Tracking: เห็นยอดสต็อกทันทีที่มียอดขายหรือการเบิกผลิต
• Auto Alert: ระบบแจ้งเตือนเมื่อสินค้าใกล้วันหมดอายุ หรือสินค้าที่ไม่มีการเคลื่อนไหวนานเกินกำหนด
• Report Analysis: ดึงรายงานวิเคราะห์อายุสินค้า (Inventory Aging Report) ได้ในคลิกเดียว ช่วยให้ผู้บริหารตัดสินใจระบายของได้ทันท่วงที

---

วิธีจัดการเมื่อเกิด Dead Stock ขึ้นแล้ว?

หากตรวจสอบแล้วพบว่ามีสินค้าตายอยู่ในโกดัง อย่าเก็บไว้ดูเล่น ให้รีบจัดการดังนี้:

1. จัดโปรโมชั่นลดราคา: ขายในราคาต้นทุนหรือขาดทุนเล็กน้อย เพื่อดึงเงินสดกลับมา (Cash is King)
2. Bundle Sale: นำไปจับคู่ขายพ่วงกับสินค้าที่ขายดี (Fast Moving)
3. ส่งคืนผู้ผลิต (Return to Supplier): เจรจาขอคืนหรือเปลี่ยนเป็นสินค้าตัวอื่น (ถ้าทำได้)
4. บริจาคหรือรีไซเคิล: ดีกว่าเก็บไว้ให้เปลืองพื้นที่และเสียภาษีสินค้าคงคลัง

สรุป

การคุม Dead Stock ไม่ใช่แค่การเคลียร์โกดัง แต่คือการ “บริหารเงินทุน” ของโรงงานให้มีประสิทธิภาพสูงสุด การนำเทคโนโลยีและ Data เข้ามาช่วยวิเคราะห์ จะทำให้คุณมองเห็นปัญหาได้ก่อนที่มันจะบานปลาย เปลี่ยนจากโรงงานที่เต็มไปด้วยของค้างสต็อก ให้กลายเป็นโรงงานที่คล่องตัว ลดต้นทุน และทำกำไรได้อย่างยั่งยืน

“อย่าปล่อยให้สต็อกจม กลายเป็นตัวฉุดรั้งธุรกิจคุณ เริ่มต้นสำรวจคลังสินค้าและวางระบบใหม่ตั้งแต่วันนี้”